thứ 704192014

Cập nhật01:18:53 AM

Lê Long Đĩnh (986 – 1009)

Lê Long Đĩnh (986 – 1009) là vị vua cuối cùng của nhà Tiền Lê, trị vì 4 năm từ 1005 đến 1009. Cái chết của ông ở tuổi 24 dẫn đến việc chấm dứt nhà Tiền Lê, quyền lực rơi vào tay nhà Lý.

Trong sử sách, ông vua này hầu như luôn được nhắc đến như là một kẻ dâm đãng, tàn bạo và độc ác. Gần đây xuất hiện các ý kiến cho rằng Lê Long Đĩnh là ông vua bị bôi nhọ và "đóng đinh" trong lịch sử[1][2]

Lê Long Đĩnh là con trai thứ 5 của Lê Đại Hành, mẹ là Chi Hậu Diệu Nữ. Đại Việt sử ký toàn thư (bản kỷ) chép rằng năm Ứng Thiến thứ 11 đời vua Lê Hoàn (tức năm 1004), Lê Hoàn đã có ý phong Lê Long Đĩnh làm thế tử, nhưng vì triều thần có ý kiến, nên chỉ phong Lê Long Đĩnh làm đại vương và để trưởng nam là Lê Long Việt làm thái tử. Sau khi Lê Long Việt mất năm 1006, Lê Long Đĩnh lên làm vua, xưng là Đại Thắng Minh Quang Hiếu Hoàng đế.

Lê Long Đĩnh truy đặt tên thuỵ vua Long Việt là Trung Tông hoàng đế; truy tôn mẹ là Hưng Quốc Quảng Thánh Hoàng Thái Hậu; lập bốn hoàng hậu; phong con trưởng là Sạ làm Khai Phong Vương, con nuôi là Thiệu Lý làm Sở Vương, cho ở bên tả; Thiệu Huân làm Hán Vương, cho ở bên hữu. Sửa đổi quan chế và triều phục của các quan văn võ và tăng đạo, theo đúng như nhà Tống.

Ngô Sĩ Liên trong Đại Việt sử ký toàn thư có chép lại một chuyện dã sử như sau: "Sách Dã sử chép rằng: Đại Hành băng, Trung Tông vâng di chiếu nối ngôi. Long Đĩnh làm loạn, Trung tông vì anh em cùng mẹ không nỡ giết, tha cho. Sau Long Đĩnh sai bọn trộm cướp đêm trèo tường vào cung giết Trung Tông."

Lê Long Đĩnh trong 4 năm cầm quyền đã 5 lần cầm quân đánh dẹp:

  • Lần thứ nhất (năm 1005): dẹp tan bạo loạn, tranh giành giữa các anh em trong hoàng tộc để thu phục mọi người.[3] Từ đấy về sau các Vương và giặc cướp đều hàng phục. [4]
  • Lần thứ hai (1005): khi quan quân đang đánh nhau với ngưới ở trại Phù Lan chợt thấy trạm báo tin là giặc Cử Long vào cướp đã đến cửa biển Thần Phù (Ninh Bình). Vua về đến sông Tham, đi sang Ái Châu để đánh giặc Cử Long.
  • Lần thứ ba (1008): đánh người Man ở hai châu Đô Lương và Vị Long.
  • Lần thứ tư (1008): đánh giặc ở Hoan châu và châu Thiên Liêu.
  • Lần thứ năm (1009): tháng 7, đánh giặc ở các châu Hoan Đường và Thạch Hà.

Sách Khâm định Việt sử Thông giám cương mục, Chính biên, quyển 1 trang 274 chép: "Đinh Mùi (1007) Mùa xuân Long Đĩnh sai em là Minh Xưởng và Chưởng thư ký là Hoàng Thành Nhã đem con tê trắng sang biếu nhà Tống, dâng biểu xin cửu kinh và kinh sách Đại Tạng."

Đại Việt sử ký toàn thư, trang 235 chép: "Nhà vua đi Ái Châu, đến sông Vũ Lung. Tục truyền: người lội qua sông này phần nhiều bị hại, nhân thể vua sai ngươì bơi lội qua lại đến ba lần, không hề gì, xuống chiếu đóng thuyền để ở (các bến sông) Vũ Lung, Bạt Cừ, Động Lung bốn chổ để chở người qua lại."

Đại Việt sử lược, trang 107 chép: "Năm Định Vị ( Mùi) tức năm 1007 Vua sửa định lại quan chế văn võ theo nhà Tống."

Đại Việt sử ký tiền biên của Ngô Thì Sĩ, Bản kỷ, Quyển I, trang 39a chép: "Khai Minh Vương sai dân Ái Châu đào kênh, đắp đường từ cửa Vân Long qua Đỉnh Sơn đến sông Vũ Lũng."

Lê Ngọa Triều làm vua được 4 năm, tới 1009 thì mất, thọ 24 tuổi. Long Đĩnh mất, con trai là Sạ còn bé, dưới sự đạo diễn của quan Chi Hậu Đào Cam Mộc, triều thần đã tôn Lý Công Uẩn lên ngôi Hoàng đế. Nhà Tiền Lê kết thúc, trải qua 3 đời vua, tồn tại 29 năm. Lý Công Uẩn đặt thụy hiệu cho Lê Long Đĩnh là Lê Ngọa Triều (黎臥朝) Hoàng đế.

Đại Việt sử lược (trang 33, quyển 1, bản điện tử) viết:
Phàm đánh trận, bắt được quân địch vua cho áp giải đến bờ sông. Lúc nước thủy triều rút xuống thì sai làm cái chuồng dưới nước, rồi đuổi tù binh vào trong chuồng. Khi nước thủy triều dâng lên, tù binh ngộp hơi thì hả miệng ra rồi uống nước mà chết. Lại bắt (tù nhân) treo lên cây cao rồi sai người ở dưới chặt cây. Có khi vua đi chơi ở sông Chi Ninh, sông có nhiều thuồng luồng, bèn trói người ở một bên ghe, rồi cho ghe qua lại ở giữa dòng nước, khiến cho thuồng luồng nó sát hại đi. Còn phàm những con vật (nuôi để cúng tế) đem cung cấp cho nhà bếp, trước tiên phải sai người khiên vào để tự tay vua đâm chết đã, rồi sau mới giao cho người nấu bếp. Lại khi, nhà vua đặt mía trên đầu bậc tu hành là đức tăng Thống Quách Mão mà róc, rồi giả vờ sút tay dao phập vào đầu Quách Mão chảy máu ra, vua cười rầm lên. Hoặc đêm đến vua sai làm thịt mèo để cho các tướng vương xơi. Ăn xong vua đem đầu mèo bày ra, các tước vương đều mữa thốc mữa tháo cả lên. Mỗi khi đến buổi chầu thì sai những tên hề ra nói leo lẻo luôn mồm để làm khỏa lấp lời những ai bảm bạch về việc gì. Lại thấy kẻ giữ cung làm món chả thì đến cùng người tranh nhau mà ăn...

Đại Việt sử ký toàn thư, Lê Văn Hưu nói: Ngọa Triều giết anh, tự lập làm vua; bạo ngược với dân chúng để thỏa lòng hung ác, đến nỗi mất nước mất ngôi, không phải là sự bất hạnh của nhà Lê, lỗi ở Đại Hành không sớm đặt Thái tử và do Trung Tông không biết phòng giữ từ khi mời chớm nên đến nỗi thế.

Tranh cãi

Bệnh trĩ và "ngọa triều"

Long Đĩnh vì mắc bệnh trĩ, nên khi ra thiết triều phải nằm, vì vậy tục gọi là Lê Ngoạ Triều. Theo dã sử thì bệnh trĩ của Long Đĩnh là do sống quá trác táng. Còn sử gia Ngô Thì Sĩ thì cho rằng tên gọi này do Lý Công Uẩn đặt để bôi nhọ. Trong Đại Việt sử ký tiền biên có đoạn:

Xét việc Long Đĩnh cướp ngôi, cố nhiên không đáng được thụy hiệu đẹp, mà cái tên Ngọa Triều cũng không đúng. Có lẽ Lý Thái Tổ muốn dùng thụy hiệu xấu để gán cho, mà không biết rằng từ xưa những đế vương nào không đáng làm vua thì gọi là phế đế, mạt đế hoặc lấy cái tên khi bị phế mà chép. Còn như cái hiệu "Ngoạ Triều" thì thô bỉ không căn cứ?

Theo ý kiến của một số nhà khoa học ngày nay, bệnh trĩ là bệnh có liên quan đến cấu tạo của thành tĩnh mạch và huyết động học vùng chậu, các tĩnh mạch ở vùng hậu môn phồng lớn ra tạo thành bứu trĩ, nếu các bứu trĩ chiếm trên 180 độ thì được xếp vào loại 4. Bệnh trĩ ở giai đoạn mà bệnh nhân phải nằm là ở giai đoạn 4, là giai đoạn nặng mà biện pháp điều trị là giải phẫu, các giải pháp này ở gần năm 1010 chưa có[5].

Nhà báo Hoàng Hải Vân trên báo Thanh niên điện tử[1] cho rằng khó tin được Lê Long Đĩnh là người "dâm dục quá độ, mắc bệnh không ngồi được" (ngọa triều) vì trong suốt thời gian ngắn 4 năm cầm quyền ông đã tự mình làm tướng đi chinh phạt đến 5 lần và trận chiến cuối cùng mà Lê Long Đĩnh tham dự trước khi ông chết là 2 tháng (trận vua đem quân đi đánh châu Hoan Đường, Thạch Hà vào mùa thu tháng 7 năm Kỷ Dậu 1009). Theo nhà báo này, cầm quân đánh giặc liên miên như vậy phải là một người cường tráng.

Về tên "Ngọa Triều", Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục chính biên quyển thứ 1 ghi lời cẩn án:

Long Đĩnh giết anh mà tự lập, hoang dâm thành bệnh, nằm mà coi chầu, nhân gọi là Ngọa Triều. Sử cũ chép là "Ngọa Triều hoàng đế", có lẽ là theo tên gọi thời bấy giờ, chứ không phải là tên thuỵ. Chép vậy thật là trái thường quá lắm! Này, đã không có tên thuỵ, thì cứ chép thẳng tên thực, đó là biến lệ của sử Cương mục (Trung Quốc). Nay đổi lại, chép là "Đế Long Đĩnh" để cho hợp với ý nghĩa và thể lệ của Cương mục dẫn trên.

Nghi án về cái chết

Cái chết của Lê Long Đĩnh đã nêu ra một nghi vấn. Các sử gia viết Lê Long Đĩnh chết trong cung do sống trác táng. Riêng trong Đại Việt sử ký tiền biên, trang 185, Ngô Thì Sĩ viết như sau:

"Lý Thái Tổ rất căm phẫn trước tội ác giết anh cướp ngôi của Khai Minh Vương, nhân lúc Khai Minh Vương bệnh tật, sai người vào đầu độc giết đi rồi giấu kín việc đó, nên sử không được chép."

Đại Việt sử ký toàn thư chép thái độ của Lý Công Uẩn sau khi được sư Vạn Hạnh nói về sấm truyền họ Lý sẽ làm vua:

"Công Uẩn sợ câu nói ấy tiết lộ, bảo người anh em đem Vạn Hạnh giấu ở Tiêu Sơn. Song từ đấy cũng lấy thế tự phụ, mới nảy lòng ngấp nghé ngôi vua".

Đền thờ

Lê Long Đĩnh không có đền thờ riêng nhưng ông cũng được đúc tượng và phối thờ cùng với vua cha Lê Đại Hành tại 2 địa điểm là khu di tích Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình) và đền Lăng ở quê hương Liêm Cần Thanh Liêm (Hà Nam).[6] Vua Lê Long Đĩnh là người khai sáng tên gọi tỉnh Thái Bình, ông cũng được lập làm thành hoàng ở nhiều địa phương trong tỉnh này.

Tham khảo

  • Việt sử lược
  • Đại Việt sử ký toàn thư
  • Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục

Chú thích

  1. a b Hoàng Hải Vân, Thử "bào chữa" cho Hoàng đế Lê Long Đĩnh, báo Thanh Niên online, 11/12/2007
  2. Báo Thế Giới Mới trong 2 số 752 - 753 (9/2007), Nghiên cứu của bác sỹ Hồ Đắc Duy
  3. Nhà vua tự cầm quân đi đánh Ngự bắc vương Long Ngận và Trung Quốc vương Long Kính, dẹp yên được cả. Bấy giờ nhà vua đã lên ngôi, Long Ngận và Long Kính giữ xã Phù Lan để chống lại. Nhà vua thân đi đánh: hai vương ấy đóng chặt thành cố thủ. Vây đến vài tháng, trong thành cạn lương; Long Ngận bắt Long Kính đem dâng nộp. Nhà vua sai chém Long Kính và tha tội cho Long Ngận. Nhân tiện, đem quân đi đánh Ngự Man vương Long Đinh ở Phong Châu; Long Đinh phải đầu hàng. Từ đó các vương đều chịu phục cả.
  4. Xem Đại Việt sử ký toàn thư trang 233
  5. Bệnh án Lê Long Đĩnh (BS Hồ Đắc Duy)
  6. Đền Lăng trên quê hương Hà Nam

Bình luận (7)

Tối đa 500 ký tự

Cancel or

  • azazalolxd
    Nice job, guys" "When it comes to tablet monitoring there are not many apps to choose from. I asked for a refund within the time limit. cell phone monitoring software. If I were to lose it, I wouldn’t want strangers getting access to my personal information. They send you a link to customer service, who will not respond other than to make you log in to another website. http://www.webjam.com/wwwpctoolscomspyware4302 - wwwpctoolscomspywa
  • azazalolxd
    Nice job, guys" "When it comes to tablet monitoring there are not many apps to choose from. I asked for a refund within the time limit. cell phone monitoring software. If I were to lose it, I wouldn’t want strangers getting access to my personal information. They send you a link to customer service, who will not respond other than to make you log in to another website. http://www.webjam.com/wwwpctoolscomspyware4302 - wwwpctoolscomspywa
  • azazalolxd
    Nice job, guys" "When it comes to tablet monitoring there are not many apps to choose from. I asked for a refund within the time limit. cell phone monitoring software. If I were to lose it, I wouldn’t want strangers getting access to my personal information. They send you a link to customer service, who will not respond other than to make you log in to another website. http://www.webjam.com/wwwpctoolscomspyware4302 - wwwpctoolscomspywa
  • azazalolxd
    Nice job, guys" "When it comes to tablet monitoring there are not many apps to choose from. I asked for a refund within the time limit. cell phone monitoring software. If I were to lose it, I wouldn’t want strangers getting access to my personal information. They send you a link to customer service, who will not respond other than to make you log in to another website. http://www.webjam.com/wwwpctoolscomspyware4302 - wwwpctoolscomspywa
  • azazalolxd
    Nice job, guys" "When it comes to tablet monitoring there are not many apps to choose from. I asked for a refund within the time limit. cell phone monitoring software. If I were to lose it, I wouldn’t want strangers getting access to my personal information. They send you a link to customer service, who will not respond other than to make you log in to another website. http://www.webjam.com/wwwpctoolscomspyware4302 - wwwpctoolscomspywa
  • azazalolxd
    I’m not saying that I don’t trust her but it is just cool to have these kinds of powers. My kids don't have a problem SMS the photos on 3g/4g! pc tools spyware doctor with antivirus keygen crack. It’s very convenient too. Ora ho installato mSpy e sono tranquillo perchè posso rintracciare il mio dispositivo ovunque si trovi. http://ipodappspying881.soup.io/ - ipod app spying cell spy free full download. She has already forgotten about her stud
  • atteryDap
    The Post cited any political science professor whom said that Santorum after asked him whether it could be better for a politician in Pennsylvania to run as a Democrat as well as Republican. In spite of Ramallahs cosmopolitan and also overseas environment, it does not take simply key Midst Far eastern area I've been to help where by I have already been not able to connect with a ancient LGBT movements. Your online video media 'was a large step in form of lastly simply just speaking upwards inten