Thứ 604252014

Cập nhật01:18:53 AM

Lê Tương Dực (1495 – 1516)

Lê Tương Dực (1495 – 1516), tên huý là Lê Oánh, sinh ngày 25 tháng 06 năm 1495 (có tài liệu ghi là năm Quý Sửu 1493) con trai Kiến vương Lê Tân và hoàng thái hậu Trịnh Thị Tuyên,  là cháu nội Lê Tư Thành, tức Lê Thánh Tông. Người làng Thủy Chú, huyện Lôi Dương, tỉnh Thanh Hoá, nay là huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá.

Dưới triều Lê Hiến Tông (1497-1504) ông được phong làm Giản Tu Công. Sau vì vua Lê Uy Mục (1488 – 1509) giết hại tông thất nhà Lê, ông cùng Nguyễn Văn Lang khởi binh ở Tây Đô (Thanh Hóa) đánh ra Thăng Long diệt Lê Uy Mục, lên ngôi năm 1509.

Lê Tương Dực chơi bời xa xỉ, trụy lạc, bỏ bê việc nước. Ông sai một người thợ là Vũ Như Tô làm cái điện 100 nóc, xây Cửu Trùng Đài. Quân dân làm trong mấy năm trời không xong, hao tổn tiền của, chết hại nhiều người. Lê Tương Dực còn cho đóng chiến thuyền, bắt con gái khỏa thân chèo chơi ở hồ Tây. Tháng 5 năm 1514, nghe lời của Hiệu uý Hữu Vĩnh, Lê Tương Dực giết chết 15 Vương Công, cho gọi các cung nhân của triều trước vào cung để gian dâm. Vì hoang dâm như thế cho nên sứ nhà Minh sang trông thấy vua, bảo rằng Tương Dực có tướng lợn.

Năm Bính Tý (1516) ông bị Trịnh Duy Sản giết ở Bích Câu khi mới 21 tuổi.  Ông ở ngôi 7 năm, niên hiệu Hồng Thuận, thuỵ hiệu là Tương Dực Đế.

Việc Thuế Má

Việc thuế má lúc bấy giờ thì cũng như những triều trước nhưng không biết rõ tiền tài sản vật đồng niên thu được những gì. Đến đời vua Tương Dực, sử chép rằng trước thì thuế vàng thuế bạc đồng niên thu được:

Vàng mười, thứ tốt gọi là "kiêm kim".... 480 lượng: Vàng mười  2.883 lượng; Bạc 4.930 lượng.

Nay vua Tương Dực định lệ đổi lại mỗi năm thu được:

Vàng mười thứ "kiêm kim" 449 lượng: Vàng mười  2.901 lượng; Bạc 6.125 lượng. Những vàng bạc ấy là nộp vào kho để chi vua tiêu dùng. Cách thu nộp thế nào thì không rõ.

Đại Việt Thông Giám

Năm 1510, Lê Tương Dực sai quan Binh bộ Thượng thư là Vũ Quỳnh soạn bộ Đại Việt thông giám thông khảo, gọi tắt là Đại Việt thông giám hay Việt giám thông khảo. Đại Việt thông giám gồm 26 quyển, chia thành Ngoại kỷ chép từ Hồng Bàng đến hết nhà Ngô, Bản kỷ từ Đinh Tiên Hoàng đến đầu thời Lê Thái Tổ. Vua còn sai Lê Tung, soạn bài tổng luận về bộ sử ấy. Theo Phan Huy Chú, bộ sách này được Lê Nại đánh giá là quy mô và đúng với kinh, trúng với sử.

Sự Biến Loạn

Cũng trong thời gian này, vua thì mải mê vui chơi hưởng lạc, triều thần thì tuy là có Nguyễn Văn Lang, Lê Tung, Lương Đắc Bằng... là trụ cột, nhưng người thì già chết, người thì xin thôi quan về. Triều chính hết sức rối ren, bên ngoài khắp nơi loạn lạc. Kinh Bắc có Thân Duy Nhạc, Ngô Văn Tổng nổi lên ở huyện Đông Ngạn và huyện Gia Lâm. Đất Sơn Tây có Trần Tuân, Phùng Chương ở núi Tam Đảo, Trần Công Ninh chống giữ ở huyện An Lãng. Đất Nghệ An có Lê Hy, Trịnh Hưng, Lê Văn Triệt làm phản.

Ở huyện Thủy Đường, thành phố Hải Phòng, một người là Trần Cảo hay còn gọi là Trần Cao thấy sấm nói rằng ở phương Ðông có thiên tử khí, bèn tụ tập được nhiều người lấy đất Hải Dương, Thủy Đường, Đông Triều, rồi tự xưng là vua Đế Thích giáng sinh. Trần Cảo thành lập quân đội, người đi theo đến hàng vạn.

Trần Cảo đem quân về đóng ở đất Bồ Đề, bên kia sông Nhị Hà, định sang lấy kinh đô Thăng Long. Sau quân triều đình sang đánh, Trần Cảo lui về đóng ở Trâu Sơn, thuộc phủ Từ Sơn. Vua Tương Dực sai An Hòa hầu là Nguyễn Hoằng Dụ sang đóng quân ở Bồ Đề để chống giữ.Tình hình căng thẳng mà Lê Tương Dực không để ý đến. Nguyên Quận công là Trịnh Duy Sản, trước có công đi đánh dẹp Trần Tuân, nhiều lần can ngăn không được. Vua Lê Tương Dực không nghe, còn đem Trịnh Duy Sản ra đánh bằng trượng. Trịnh Duy Sản bất mãn, mưu với Thái sư Lê Quảng Độ và Trình Trí Sâm để lập vua khác. Trịnh Duy Sản giả mượn tiếng đi đánh giặc, một đêm tháng 4 năm 1516 đem binh vào cửa Bắc Thần giết vua Tương Dực.

Lúc bị giết, vua bị giáng làm Linh Ẩn vương, sau Chiêu Tông mới đặt thụy hiệu là Tương Dực đế. Tương Dực ở ngôi được 7 năm, thọ 21 tuổi.

Tác phẩm

Ông còn có 3 bài thơ chép trong Toàn Việt thị lục và có soạn các sách đều là những sách quí hiếm trong di sản văn học:

Thiên Quang thanh hạ tập

Bảo Thiên thanh hạ tập

Trung hưng thực lục

Trị bình bảo phạm

Trung hưng thực lục (1 quyển) do ông biên soạn

  • Về sách Trung hưng thực lục này là của Lê Tương Dực đế, Phan Huy Chú không nói gì kỹ hơn. Toàn thư, q. 15, chép về đời Lê Tương Dực cũng không thấy nói đến sách này. Trái lại, về cuối đời Lê Uy Mục đế, trước Lê Tương Dực, (Toàn thư q. 14) chép lời phê bình chính sách tàn ác của Lê Uy Mục đế, có dẫn một đoạn trích trong sách đề là “Nguyễn Dục Hồng Thuận trung hưng hí”.
  • Vậy sách Trung hưng thực lục đây ghi là của Lê Tương Dực đế chỉ là lời bao quát của lối chép sách xưa. Có thể là Lê Tương Dực đế đã sắc sai Nguyễn Dục làm sách Hồng Thuận trung hưng kí rồi nhà vua đổi tên, gọi là Trung hưng thực lục. Dù sao, Lê Tương Dực đế là con thứ hai Kiến vương Tân, một thi gia thời đó và là cháu Lê Thánh Tông, một dòng truyền thống về thơ văn, sách vở, cũng có nhiều tác phẩm ghi trong sử, như:
  • 1. Hồng Thuận trị bình bảo phạm;
  • 2. Quang thiên thanh hạ lục
  • Ðây đều là sách thuộc loại chính trị. Có thể một phần lớn sách Trung hưng thực lục này là của Lê Tương Dực đế và có liên quan đến sách Hồng Thuận trung hưng kí của Nguyễn Dục.

Sau khi khảo chứng các sách thực lục của Việt Nam, không kể các sách Thực lục làm dưới triều Nguyễn, như Đại Nam thực lục tiền biên, chính biên thì sách Trung hưng thực lục của Trần Nhân Tông là sách thuộc loại thực lục có đầu tiên của nước ta, ghi việc đánh giặc Nguyên xâm lược, vào hồi thế kỷ XII. Sách này tuy đã mất, chỉ thấy ghi tên trong các kinh tịch chí, nhưng nay còn thấy có đoạn trích lục trong Đại Việt sử kí toàn thư Đại Việt sử kí tiền biên in vào triều Tây Sơn.

Về triều Lê, ngoài sách Lam Sơn thực lục, ta thấy có sách Quang Thuận trung hưng kí, không rõ của người nào, chép việc xảy ra dưới thời Lê Nghi Dân và việc Lê Thánh Tông lên làm vua. Tiếc rằng sách này cũng đã mất, chỉ còn thấy chép tên sách trong Toàn thư (thực lục, q. 11, tờ 96) về năm Diêm Ninh thứ 6 (1459) và có trích lục một đoạn về Lê Nhân Tông (1441-1459).

Thứ đến sách Trung hưng thực lục của Lê Tương Dực đế hay của Nguyễn Dục, nhan đề Hồng Thuận trung hưng kí. Sách này cũng bị thất lạc, chỉ mới thấy có một đoạn chép trong Toàn thư.

Thứ nữa đến sách Trung hưng thực lục làm đời Vĩnh Trị (1777). Sách này nguyên tên đầy đủ là Đại Việt Lê triều đế vương trung hưng công nghiệp thực lục do Hồ Sĩ Dương phụng sắc soạn năm Vĩnh Trị thứ nhất (1-1777) mà Phan Huy Chú có ghi cả tựa. Sách của Hồ Sĩ Dương gồm ba quyển, tuy chép từ Lê Lợi đến cuối năm Đức Nguyên thứ 2 (1675) đời Lê Gia Tông nhưng phần trên chỉ là mào đầu, nói rất sơ lược; phần chính ghi chép công việc đánh Mạc, khôi phục ngôi nhà Lê, từ đời Thống Nguyên (1522-1529) về sau, chủ yếu là đề cao công lao các chúa Trịnh đánh nhà Mạc. Vậy Trung hưng thực lục chính là sách do Lê Oánh (Tương Dực) sắc chỉ cho Nguyễn Dục soạn.

Sau các sách ấy, cũng về triều Lê, còn có một loại thực lục khác, như Bình Tây, Bình Hưng, Bình Ninh, Bình Nam thực lục thường gọi chung là Tam bình thực lục hay Tứ bình thực lục v.v... Loại này chỉ chép riêng sự thực về một việc, thí dụ sách Bình Nam thực lục chép việc các chúa Trịnh đem quân đánh các chúa Nguyễn ở miền Nam.

Nguồn: Vietgle

Bình luận (2)

Tối đa 500 ký tự

Cancel or

  • lqsv0
    There are hundreds of miles to reach a pokies queenscliff compromise on pokie machines much less for you. pokies online The most popular sources of information about the online pokie games. If you wish ozzie pokies to actually experience playing the game.
  • gvxnxs
    hvPPXU gsojprjpsglp, nplzabdsxeac, phdkrfkynzwa, http://jkhhrpqsvspe.com/